کال مارجین (margin call) چیست؟ هر آنچه لازم است در مورد آن بدانید

کال مارجین (margin call) زمانی اتفاق می‌افتد که ارزش دارایی شما در یک حساب کارگزاری به زیر سطح معینی می‌رسد؛ سطح معینی که به عنوان مارجین یا حاشیه مشخص شده است و دارنده حساب را ملزم می‌کند تا حساب خود را برای برآورده کردن شرایط مارجین شارژ نماید. در ادامه مقاله با ما همراه شوید.

مارجین (Margin ) چیست؟

مارجین (Margin) در بازارهای مالی به مقدار پولی گفته می‌شود که یک سرمایه‌گذار برای باز کردن و نگهداری موقعیت‌های معاملاتی خود، باید در حساب کارگزاری خود نگه‌دارد. به عبارت دیگر، مارجین به طور ساده یعنی “پول قرضی” که از کارگزار دریافت می‌کنید تا بتوانید بیشتر از موجودی خود در بازارهای مالی سرمایه‌گذاری کنید. در واقع، مارجین به شما این امکان را می‌دهد که به صورت اهرم مالی (Leverage) وارد معاملات بزرگ‌تری شوید.

توضیح دقیق‌تر مارجین:

وقتی شما در بازار سهام یا ارزهای دیجیتال یا حتی فارکس (Forex) فعالیت می‌کنید، می‌توانید به جای استفاده از تمام پول خود، از مقدار کمی پول به عنوان مارجین استفاده کنید و از کارگزار قرض بگیرید. این به شما این امکان را می‌دهد که با سرمایه‌ای بیشتر از موجودی خود وارد بازار شوید و پتانسیل سود بیشتری داشته باشید.

برای مثال، اگر شما ۱۰۰۰ دلار به حساب کارگزاری خود واریز کنید و بروکر به شما اجازه دهد که تا ۱۰ برابر موجودی خود سرمایه‌گذاری کنید، شما می‌توانید تا ۱۰,۰۰۰ دلار در بازار خرید و فروش کنید. این یعنی شما از “اهرم مالی” استفاده کرده‌اید.

کال مارجین (Margin Call) چیست؟

اگر شما یک حساب مارجین در یک کارگزاری باز کرده باشید، به این معناست که می‌توانید با استفاده از ترکیبی از سرمایه‌ی شخصی خود و پولی که از کارگزار قرض می‌گیرید، اقدام به خرید دارایی‌هایی مانند سهام، صندوق‌های سرمایه‌گذاری یا سایر اوراق بهادار کنید. این امکان به شما اجازه می‌دهد تا بیشتر از موجودی واقعی‌تان در بازار سرمایه‌گذاری کنید؛ به این فرآیند اهرم مالی (Leverage) نیز گفته می‌شود. پولی که از کارگزار قرض گرفته‌اید به عنوان “مارجین” یا “حاشیه” شناخته می‌شود.

استفاده از مارجین می‌تواند باعث افزایش بازدهی سرمایه‌گذاری شما شود، اما در عین حال میزان ریسک را نیز بالا می‌برد. به همین دلیل، لازم است هنگام استفاده از حساب مارجین، شرایط خاصی را رعایت کنید. یکی از مهم‌ترین این شرایط، نگهداری یک حداقل درصد مشخص از ارزش دارایی‌ها در حساب مارجین است؛ که به آن “مارجین نگهداری” یا “Maintenance Margin” می‌گویند.

زمانی که ارزش دارایی‌های شما به دلیل کاهش قیمت‌ها افت می‌کند و سطح اکوئیتی شما (یعنی دارایی خالص‌تان پس از کسر بدهی به کارگزار) به کمتر از حداقل مارجین نگهداری می‌رسد، کارگزار به شما هشدار می‌دهد. این هشدار همان چیزی است که به آن کال مارجین (Margin Call) گفته می‌شود. در این شرایط، کارگزار از شما می‌خواهد تا حساب خود را اصلاح کنید. یعنی یا باید پول نقد بیشتری به حساب واریز کنید، یا دارایی‌های بیشتری به حساب مارجین اضافه کنید، و یا بخشی از سرمایه‌گذاری‌هایتان را بفروشید تا سطح اکوئیتی به مقدار مجاز برگردد.

اگر شما در پاسخ به کال مارجین اقدامی نکنید، کارگزار این حق را دارد که بدون نیاز به اجازه‌ی شما، برخی از دارایی‌های شما را بفروشد تا بدهی حساب را جبران کند. این فرآیند می‌تواند منجر به زیان‌های قابل‌توجهی برای سرمایه‌گذار شود، چرا که ممکن است کارگزار دارایی‌هایی را بفروشد که سرمایه‌گذار قصد نگه‌داشتن آن‌ها را داشته است.

برای جلوگیری از وقوع کال مارجین، توصیه می‌شود همیشه در حساب مارجین خود یک حاشیه‌ی اطمینان بالاتر از حداقل نگهدارید. همچنین، پیگیری مداوم ارزش دارایی‌ها و درک صحیح از شرایط بازار می‌تواند از بروز این وضعیت جلوگیری کند.

در نهایت، اگرچه حساب مارجین می‌تواند ابزار قدرتمندی برای افزایش سود باشد، اما باید با دقت و دانش کافی از آن استفاده کرد. نداشتن برنامه‌ریزی درست یا توجه نکردن به ریسک‌های مربوط به کاهش ارزش سرمایه می‌تواند منجر به از دست دادن بخش بزرگی از سرمایه‌تان شود.

اکنون که با کال مارجین تا حدودی آشنا شدید، حتما می پرسید، خب زمانی که با آن مواجه شدیم باید چکار کنیم؟ در بخش بعدی به توضیح این مسئله پرداخته ایم.

هنگام مواجهه با کال مارجین (Margin Call) چه باید کرد؟

دریافت یک کال مارجین از سوی کارگزار به این معناست که حساب مارجین شما به سطحی از ضرر رسیده که دیگر حداقل الزامات مارجین را رعایت نمی‌کند. در این حالت، شما باید اقدامی سریع برای بازگرداندن حساب خود به وضعیت پایدار انجام دهید. معمولاً این اتفاق به دلیل افت ارزش دارایی‌هایی‌ست که با پول قرضی از کارگزار خریداری کرده‌اید.

هنگامی که با یک کال مارجین مواجه می‌شوید، سه راه اصلی پیش روی شماست:

1. واریز وجه نقد اضافه:
   ساده‌ترین و مستقیم‌ترین راه پاسخ به کال مارجین این است که پول نقد بیشتری به حساب خود واریز کنید تا میزان اکوئیتی حساب شما افزایش یابد و از حداقل موردنیاز عبور کند. این اقدام باعث می‌شود که تعادل بین سرمایه‌ی شخصی و مبلغ قرض گرفته شده حفظ شود.

2. واریز سهام یا دارایی‌های دیگر:
   اگر وجه نقد در دسترس ندارید، می‌توانید دارایی‌هایی نظیر سهام، اوراق بهادار یا صندوق‌های سرمایه‌گذاری دیگر را به حساب مارجین خود انتقال دهید. این کار باعث افزایش ارزش کل پورتفولیوی شما شده و می‌تواند کسری مارجین را جبران کند.

3. فروش بخشی از دارایی‌ها:
   در صورت عدم امکان افزایش موجودی، ناچار خواهید بود بخشی از دارایی‌هایتان را بفروشید تا بدهی به کارگزار کاهش پیدا کند. البته این گزینه ممکن است باعث تحقق زیان شود، چرا که معمولاً کال مارجین در شرایطی رخ می‌دهد که قیمت دارایی‌ها افت کرده‌اند.

نکته بسیار مهم این است که معمولاً کارگزاران بین ۲ تا ۵ روز کاری به شما مهلت می‌دهند تا به کال مارجین پاسخ دهید. اما در شرایط بازار پرنوسان (مثل ریزش شدید بازار)، این مهلت ممکن است بسیار کوتاه‌تر شود، حتی در حد چند ساعت یا بدون هیچ مهلتی.

اگر در این بازه‌ی زمانی نتوانید اقدامی انجام دهید، کارگزار اختیار دارد بدون اطلاع یا اجازه شما اقدام به فروش بخشی از دارایی‌هایتان کند تا مارجین لازم را تأمین کند. این موضوع ممکن است باعث شود دارایی‌هایی که شما قصد نگهداری طولانی‌مدت آن‌ها را داشته‌اید، به اجبار فروخته شوند.

بنابراین، مدیریت ریسک در معاملات مارجین بسیار حیاتی است. بهتر است همیشه مقداری حاشیه امن در حساب خود نگه دارید، به‌ویژه اگر در بازاری ناپایدار فعالیت می‌کنید. همچنین اطلاع از سطح مارجین نگهداری و سیاست‌های کارگزار خود، به شما کمک می‌کند تا در مواقع بحرانی، آمادگی بیشتری داشته باشید.

در نهایت، هرچند استفاده از مارجین می‌تواند سودآور باشد، اما در صورت مدیریت نادرست، زیان‌های آن بسیار سنگین خواهد بود. بنابراین، با دانش و احتیاط به آن ورود کنید.

چگونه از کال مارجین اجتناب کنیم؟

قبل از هر چیز باید گفت که ساده‌ترین راه برای اجتناب از کال مارجین این است که اصلاً وارد معاملات مارجین نشوید؛ مگر اینکه یک معامله‌گر حرفه‌ای، با تجربه و کاملاً آگاه به ریسک‌ها باشید. سرمایه‌گذاری با استفاده از مارجین برای بسیاری از افراد، به‌ویژه سرمایه‌گذاران خرد، ضرورتی ندارد و ممکن است به جای سود، زیان سنگینی به همراه داشته باشد.

با این حال، اگر حساب مارجین دارید و مایل به استفاده از اهرم مالی برای افزایش بازدهی سرمایه‌گذاری خود هستید، باید به نکاتی مهم توجه کنید تا احتمال کال مارجین شدن شما به حداقل برسد.

۱. همیشه پول نقد اضافی در دسترس داشته باشید

داشتن مقداری پول نقد اضافی که به‌راحتی قابل دسترسی باشد، یکی از بهترین روش‌ها برای محافظت از خود در برابر کال مارجین است. اگر به هر دلیلی ارزش دارایی‌های شما افت کند و به مرز کال مارجین نزدیک شود، بتوانید سریعاً با واریز این وجه اضافی، حساب خود را به سطح موردنیاز برگردانید. این اقدام باعث می‌شود مجبور به فروش دارایی‌ها با قیمت پایین نشوید.

۲. تنوع در پرتفوی خود ایجاد کنید

یکی از راه‌های کنترل ریسک، تنوع‌بخشی به دارایی‌هاست. با سرمایه‌گذاری در چندین نوع دارایی (مانند سهام با ثبات، اوراق قرضه، صندوق‌های شاخص و حتی دارایی‌های غیرهمبسته)، می‌توانید نوسانات کلی سبد خود را کاهش دهید. تنوع‌بخشی به‌خصوص در بازارهای پرنوسان می‌تواند از افت ناگهانی کل ارزش دارایی جلوگیری کرده و در نتیجه از وقوع کال مارجین نیز پیشگیری کند. تمرکز بیش از حد روی سهام پرریسک و بی‌ثبات، دقیقاً برعکس عمل می‌کند و شما را در برابر افت شدید بازار بسیار آسیب‌پذیر می‌سازد.

۳. حساب خود را به طور منظم بررسی کنید

یکی از رایج‌ترین اشتباهات معامله‌گران تازه‌کار، عدم بررسی مداوم وضعیت حساب مارجین است. اگر شما حسابی دارید که به‌واسطه مارجین تأمین شده، باید وضعیت پورتفوی و نسبت اکوئیتی به بدهی را روزانه چک کنید. آگاهی از نزدیک بودن به سطح مارجین نگهداری، به شما فرصت می‌دهد تا پیش از هشدار کارگزار، خودتان برای اصلاح حساب اقدام کنید.

۴. از اهرم بیش از حد استفاده نکنید

هرچه بیشتر قرض بگیرید، بیشتر در معرض ریسک کال مارجین قرار می‌گیرید. بهتر است همیشه از اهرم با احتیاط استفاده کنید و از حداکثر قدرت خرید ممکن صرف‌نظر نمایید. گاهی استفاده از بخش کوچکی از قدرت مارجین، ایمنی بیشتری برای شما فراهم می‌کند.

در نهایت، کال مارجین چیزی نیست که فقط برای دیگران اتفاق بیفتد. با رعایت این چند اصل ساده، می‌توانید از آن اجتناب کرده و حساب مارجین خود را در وضعیت ایمن نگه دارید. به یاد داشته باشید که استفاده از مارجین، همان‌قدر که می‌تواند سودآور باشد، در صورت بی‌احتیاطی می‌تواند منجر به ضررهای سنگین و ناگهانی شود.

حتماً مدیریت سرمایه خود را رعایت کنید تا ریسک‌ها را کنترل کرده و حساب مارجین شما همیشه در وضعیت ایمن باقی بماند. برای یادگیری بهتر، می‌توانید مقاله مدیریت سرمایه را مطالعه کنید.

در بخش بعدی مارجین و کال مارجین را با ذکر مثالی برای شما عزیزان توضیح خواهیم داد تا با این اصطلاح در بازارهای مالی بیشتر آشنا شوید.

مثالی از کال مارجین

فرض کنید شما 10000 دلار به حساب خود واریز کرده اید و 10000 دلار دیگر از کارگزار خود وام گرفته اید. حال تصمیم می گیرید 20000 دلار خود را بردارید و آن را در 200 سهم شرکت XYZ سرمایه گذاری کنید و هر سهم 100 دلار معامله شود؛ در حالی که مارجین شما 30 درصد است.

قبل از هر چیز باید بدانید که فرمولی برای محاسبه حداقل ارزش حساب برای اجتناب از کال مارجین وجود دارد که عبارتست از :

حداقل ارزش حساب برای جلوگیری از کال مارجین = مبلغی که از بروکر وام گرفته اید /(میزان مارجین-1)

در این مثال ، مارجین برای برابر است با 6000 دلار و حداقل میزان ارزش حساب برای جلوگیری از کال مارجین برابر است با 14285.71 دلار و اگر ارزش بازار به کمتر از این عدد برسد، در معرض خطر کال مارجین قرار خواهید گرفت. بنابراین اگر قیمت سهام XYZ به 71.42 دلار یا کمتر کاهش یابد، با یک کال مارجین مواجه خواهید شد.

حال فرض کنید شرکت XYZ نتایج سود ناامید کننده ای را گزارش می کند و اندکی پس از خرید، سهام به 60 دلار سقوط می کند. ارزش حساب شما اکنون 12000 دلار یا 200 سهم به ازای هر سهم 60 دلار است و 1600 دلار کمتر از 30 درصد مارجین مورد نیاز، دارید. در این شرایط شما چند گزینه محدود برای انتخاب دارید :

• 1600 دلار پول نقد به حساب واریز کنید تا بتوانید به کال مارجین پاسخ دهید.
• 1600 دلار از سهام موجود که قابل انتقال به مارجین است را به حساب منتقل کنید.
• 3,333.33 دلار از سهام XYZ را بفروشید تا وام مارجین را پرداخت کنید و موجودی حساب خود را تا 30 درصد افزایش دهید.

شایان ذکر است که این حداقل الزامات برای بازگرداندن شما به انطباق با مارجین نگهداری شده است و اگر بازار سهام همچنان به کاهش خود ادامه دهد، باید به سهام خود اضافه کنید.

اگر با حساب مارجین معامله می کنید حتما به این نکات توجه کنید

• دوستان عزیز، این مسئله مهم را به یاد داشته باشید که شما باید وام خود را به طور کامل به بروکر بازپرداخت کنید و هر گونه ضرر در معاملات به طور کامل متعلق به شما است.
• در واقع، کارگزار شما ممکن است به شما هشدار زیادی در مورد کال مارجین ندهد؛ اما او حتی می تواند بدون اجازه شما یا بدون توجه به استراتژی های مالیاتی، سهام شما را بفروشد.
• کال مارجین اغلب در طول نوسانات شدید بازار ایجاد می‌شود و کارگزاران ممکن است سعی کنند ریسک خود را با کاهش میزان وام مارجین بدون اطلاع شما، کاهش دهند.

نتیجه‌گیری

کال مارجین صرفاً یک هشدار ساده نیست؛ این علامت نشان می‌دهد که حساب شما در معرض خطر است و نیاز به اقدام فوری دارد. استفاده از اهرم می‌تواند سود شما را افزایش دهد، اما همان‌قدر ریسک و احتمال ضرر را هم بالا می‌برد.

برای جلوگیری از کال مارجین، حتماً مدیریت سرمایه را رعایت کنید: حاشیه امن وجه نقد داشته باشید، پرتفوی خود را متنوع کنید، حساب مارجین را مرتب کنترل کنید و از اهرم مالی با احتیاط استفاده نمایید. با رعایت این اصول ساده، می‌توانید سرمایه خود را در بازارهای پرنوسان ایمن نگه دارید و به جای تمرکز روی سود سریع و پرریسک، از روش‌های کم‌ریسک و بلندمدت سرمایه‌گذاری بهره ببرید.

نویسنده مقاله

حامد طاهری

من حامد طاهری، با ۷ سال تجربه معامله در بازارهای فارکس و فیوچرز، معتقدم ترید فراتر از تئوری است. در زندتریدرز تجربیات عملی و چالش‌های واقعی‌ام درترید را با شما به اشتراک می‌گذارم تا مسیر یادگیری‌تان هموارتر شود.

مشاهده همه مقالات