مارکت میکر کیست؟ همه چیز درباره بازارساز و اثر آن بر قیمت

در دنیای پرجنب‌وجوش بازارهای مالی، همیشه گروهی در پشت پرده حضور دارند که خیلی دیده نمی‌شوند اما نقش مهمی در نظم و جریان معاملات دارند. این بازیگران خاموش که به نام بازارساز یا مارکت میکر (Market Maker) شناخته می‌شوند، مثل موتور پنهانی عمل می‌کنند که باعث می‌شود بازار بدون توقف حرکت کند و معاملات روان پیش بروند.

شاید برایتان سؤال باشد که بازارساز دقیقاً چه کاری انجام می‌دهد و چرا تا این اندازه مهم است؟
در ادامه همراه ما باشید تا با دنیایی آشنا شوید که بسیاری از تریدرها درباره‌اش اطلاعات کمی دارند؛ دنیای نقش‌آفرینی بازارسازها و تأثیر واقعی‌شان بر قیمت‌ها و نوسانات بازار.

در بسیاری از بازارها، بازارساز همان بورس یا صرافی (Exchange) است. وظیفه‌اش ساده اما بسیار حیاتی است:
مارکت میکر به‌طور مداوم قیمت خرید (Bid) و قیمت فروش (Ask) یک دارایی را تعیین می‌کند تا مطمئن شود همیشه فضایی برای معامله وجود دارد،یعنی نه فروشنده بی‌خریدار بماند و نه خریدار، بدون فروشنده.

برای درک بهتر، تصور کنید وارد فروشگاهی می‌شوید که همیشه از هر کالا موجود دارد؛ چه بخواهید بخرید چه بفروشید، صاحب فروشگاه حاضر است معامله را انجام دهد. بازارساز دقیقاً همین نقش را در بازار بازی می‌کند: همیشه آمادهٔ طرف مقابل معامله است تا چرخ بازار از حرکت نایستد.

در دوره جامع ولوم تریدینگ، Market Maker و جریان واقعی سفارش‌های بزرگان مارکت را یاد بگیرید و معاملات خود را با تحلیل داده‌های واقعی بهبود دهید.✅

مفهوم مارکت میکر (Market Maker) یا بازارساز

تصور کنید در بازار مالی هستید و سفارش خرید یا فروش خود را ثبت می‌کنید؛ تقریباً بلافاصله اجرا می‌شود و اختلاف قیمت خرید و فروش (Spread) تنها چند سنت است. این اتفاق تصادفی نیست، بلکه بازارسازها (Market Makers) هستند که همیشه در سمت دیگر سفارش شما حضور دارند و نقدینگی بازار را تأمین می‌کنند تا معاملات سریع و روان انجام شوند.

بازار واقعی وقتی شکل می‌گیرد که خریداران و فروشندگان فعال همیشه حضور داشته باشند. اما همه بازارها چنین شرایطی ندارند. برخی بازارها نقدینگی کافی ندارند و معاملات در آن‌ها کند یا نامتعادل انجام می‌شود. بازارسازها با ورود به بازار، این تعادل را برقرار می‌کنند و باعث می‌شوند بازار همیشه آماده معامله باشد.

یک بازارساز (Market Maker) نهادی است که همیشه اختلاف قیمت خرید و فروش (Bid-Ask Spread) را فراهم می‌کند و در بازارهایی مثل سهام، آپشن، قراردادهای آتی و دیگر اوراق بهادار فعالیت دارد. با حضور آن‌ها، معاملات سریع، روان و با قیمت منصفانه انجام می‌شود.

مارکت میکرها معمولاً پشت صحنه کار می‌کنند و با استفاده از الگوریتم‌ها و استراتژی‌های پیشرفته جریان سفارش‌ها را مدیریت می‌کنند. هدف اصلی آن‌ها سود شخصی نیست، بلکه حفظ نقدینگی و ثبات بازار است.

با وجود بازارساز، سرمایه‌گذاران مطمئن هستند که معاملات بدون تأخیر و نوسانات شدید انجام می‌شود. در بسیاری از بازارها، کارگزاران ویژه به عنوان بازارساز برای اوراق خاص منصوب می‌شوند تا معاملات همیشه منظم و قابل اعتماد باقی بماند.

به این ترتیب، بازارسازها گردش معاملات را آسان می‌کنند و اعتماد به بازار را افزایش می‌دهند تا بازارهای مالی همیشه فعال و کارآمد باقی بمانند.

اهمیت بازارساز

هدف اصلی یک بازارساز (Market Maker) در بازارهای مالی، حفظ عملکرد صحیح بازار و تأمین نقدینگی است. بازارساز با اطمینان از وجود حجم کافی معاملات، تضمین می‌کند که معاملات به‌طور روان و بدون مشکل انجام شوند. همچنین قیمت‌های خرید و فروش اوراق بهادار را با حجم مناسب بازار ارائه می‌دهد تا معاملات با ثبات و شفافیت انجام شوند.

در غیاب بازارساز، سرمایه‌گذاران ممکن است نتوانند اوراق خود را به‌موقع بفروشند، چرا که همیشه خریداران آماده برای خرید وجود ندارند. بازارساز این مشکل را با خرید و فروش مستقیم اوراق حل می‌کند: اگر یک سهامدار قصد فروش داشته باشد، بازارساز آن را خریداری می‌کند؛ اگر سرمایه‌گذاری بخواهد بخرد، بازارساز اطمینان می‌دهد که اوراق مورد نظر برای فروش موجود باشد.

به این ترتیب، بازارسازها مانند عمده‌فروش‌های بازارهای مالی عمل می‌کنند و جریان معاملات را روان و بازار را همواره فعال نگه می‌دارند. حضور آن‌ها باعث می‌شود سرمایه‌گذاران با اطمینان و سرعت معاملات خود را انجام دهند و بازار همواره نقدینگی کافی و ثبات قیمتی داشته باشد.

قیمت‌هایی که بازار ساز تعیین می‌کند، بازتابی از “عرضه و تقاضا” هستند. کارگزاران (Brokers) نیز می‌توانند گاهی نقش بازار سازها را ایفا کنند. با این حال، این امر ممکن است باعث تعارض منافع شود، زیرا کارگزاران ممکن است به دلیل انگیزه‌های مالی، اوراق بهاداری را که خود بازار می‌سازند به مشتریان توصیه کنند.

اهداف و نقش بازارساز

تأمین نقدینگی

بازارساز هر دو قیمت پیشنهاد خرید(Bid) (قیمتی که حاضرند برای خرید یک اوراق بهادار بپردازند) و پیشنهاد فروش (Ask) (قیمتی که حاضرند اوراق بهادار را بفروشند) را اعلام می‌کند. این کار به اطمینان از وجود خریدار یا فروشنده در هر زمان کمک می‌کند و احتمال کمبود نقدینگی را کاهش می‌دهد.

کاهش اختلاف قیمت‌ها

تفاوت بین قیمت خرید و فروش، اسپرد (Spread) نام دارد. بازار ساز از این اسپرد سود می‌برد. با اعلام اسپردهای کم، آن‌ها معامله را برای سایرین کارآمدتر می‌سازند.

با این اوصاف، بازار ساز انجام معاملات را برای معامله‌گران راحت‌تر می‌کند و باعث می‌شود که معامله‌گران بتوانند به راحتی وارد یک معامله شده و از آن خارج شوند. این فرآیند به کاهش هزینه‌های معاملاتی و بهبود تجربه کلی معامله کمک می‌کند.

کاهش نوسانات قیمت

با تأمین نقدینگی، بازارساز کمک می‌کند تا از نوسانات قیمتی که به‌دلیل عدم تعادل ناگهانی در عرضه و تقاضا ایجاد می‌شود، جلوگیری شود. بنابراین با اعلام مداوم قیمت‌ها برای یک دارایی، بازارساز به کاهش نوسانات قیمت کمک می‌کند. فعالیت‌های آن‌ها باعث می‌شود بازار از نوسانات غیرمعمول، به ویژه در دوره‌های عدم اطمینان یا حجم پایین معاملات، جلوگیری کند.

تخصیص کارآمد سرمایه

یکی از وظایف بازارساز این است که از انجام معاملات منظم اوراق بهادار عمومی اطمینان حاصل کنند، به ویژه در زمان عرضه اولیه سهام (IPO) یا سایر فعالیت‌های جذب سرمایه. این فعالیت‌ها به جریان کارآمد سرمایه و رشد اقتصادی وسیع‌تر کمک می‌کنند.

اعتماد بیشتر

حضور بازارساز روند اجرای معاملات را ساده‌تر می‌کند، نوسانات قیمت را کاهش می‌دهد و شکاف‌های عرضه و تقاضا را شناسایی می‌کند. این فعالیت‌ها باعث ایجاد اعتماد در میان شرکت‌کنندگان بازار می‌شود. بازار ساز کمک می‌کنند تا اطمینان حاصل شود که بازارها به طور قابل اعتماد عمل می‌کنند و حتی در زمان‌های ناآرامی‌های بازار، پایدار باقی می‌مانند.

نحوه عملکرد بازارساز

بازارسازها در بازارهای مالی، از جمله بازار فیوچرز (Futures Market)، با تعیین بهترین قیمت‌های خرید و فروش، جریان معاملات را تسهیل می‌کنند. در برخی بازارها و بورس‌ها، بازارسازهای تعیین‌شده مسئول اطمینان از اجرای معاملات به قیمت منصفانه و در زمان مناسب هستند و نقدینگی بازار را فراهم می‌کنند.

بازارسازها حتی در بازارهای نوسان‌دار، انضباط خود را حفظ کرده و با الگوریتم‌های پیشرفته قیمت‌ها و حجم‌ها را به‌روزرسانی می‌کنند. آن‌ها اسپردها را مدیریت می‌کنند تا هم سودآور باشند و هم ریسک نگهداری بیش از حد موجودی کاهش یابد. در نتیجه، معامله‌گران در بازار فیوچرز می‌توانند با اطمینان و سرعت معاملات خود را انجام دهند و بازار همیشه فعال و کارآمد باقی بماند.

درک کلی قیمت خرید (Bid Price)  و قیمت فروش (Ask Price)

قیمت خرید (Bid Price) بالاترین قیمتی است که یک خریدار آماده است برای خرید یک اوراق بهادار بپردازد. از طرف دیگر، قیمت فروش (Ask Price) کمترین قیمتی است که یک فروشنده آماده است برای فروش همان اوراق بهادار قبول کند. این دو قیمت با هم نشان‌دهنده بهترین قیمت‌های ممکن برای خرید و فروش در بازار هستند. تفاوت بین این دو قیمت، که به آن (spread) یا “تفاوت قیمت خرید و فروش” گفته می‌شود، حاشیه سود بازار ساز را تشکیل می‌دهد.

برای مثال، اگر یک بازارساز قیمت خرید 100 دلار و قیمت فروش 102 دلار را برای یک سهام اعلام کند، اسپرد برابر با 2 دلار خواهد بود. این spread به بازارساز برای ریسک نگهداری اوراق بهادار و همچنین خدماتی که برای فراهم کردن نقدینگی ارائه می‌دهد، پرداخت می‌شود.

در بازارهای با نقدینگی بالا، معمولاً spread کمتر است، زیرا حجم معاملات زیاد است و رقابت بین فعالان بازار زیاد است. در بازارهای با نقدینگی کمتر، spread می‌تواند گسترده‌تر باشد که نشان‌دهنده ریسک بیشتر و حجم معاملات کمتر است.

بازارساز نقدینگی را با آمادگی برای خرید و فروش اوراق بهادار در هر زمان از ساعات معاملاتی فراهم می‌کند. او قیمت‌هایی را اعلام می‌کند که اجازه می‌دهد اوراق بهادار را به قیمت‌های مشخص (قیمت خرید یا bid و قیمت فروش یا ask) خرید و فروش کنند، و این امکان را به سایر شرکت‌کنندگان بازار می‌دهد تا بدون تأخیرات قابل توجه، معاملات خود را انجام دهند.

این در دسترس بودن دائمی قیمت‌های خرید و فروش به تثبیت بازار کمک می‌کند. بدون بازار‌ساز، سفارشات خرید یا فروش بزرگ می‌توانند منجر به نوسانات قابل توجه قیمت شوند که باعث می‌شود بازار پیش‌بینی ‌ناپذیرتر و بی‌ثبات‌تر شود. از این رو، بازارساز برخی از عدم تعادل‌های عرضه و تقاضای بازار را جذب کرده و نوسانات قیمت را تعدیل می‌کنند.

علاوه بر این، بازارساز از پلتفرم‌های پیشرفته‌ای استفاده می‌کند که به وی این امکان را می‌دهد تا حجم بالای معاملات را به طور کارآمد مدیریت کند. این مزیت فناوری  کمک می‌کند تا حتی در دوره‌های نوسانات شدید بازار، نقدینگی را حفظ کند.

فرایند خرید و فروش

وقتی یک بازارساز دستوری برای خرید یا فروش یک دارایی مالی دریافت می‌کند، بلافاصله وارد عمل شده و معامله را اجرا می‌کند. با این کار، آن‌ها اطمینان می‌دهند که خریدار یا فروشنده می‌تواند به سرعت وارد بازار شود یا از آن خارج شود و بدین ترتیب کارایی بازار را افزایش می‌دهد.

علاوه بر این، بازارساز معمولاً از الگوریتم‌های پیچیده معاملاتی برای مدیریت موجودی و بهینه‌سازی استراتژی‌های معاملاتی خود استفاده می‌کنند. این الگوریتم‌ها داده‌های بازار را به صورت لحظه‌ای تحلیل می‌کنند و به بازارسازها این امکان را می‌دهند که به سرعت قیمت‌ها و موقعیت‌های خود را در پاسخ به تغییرات شرایط بازار تنظیم کنند.

کارگزار بازارساز (Market Maker Broker)

به کارگزاری گفته می‌شود که به عنوان یک بازارساز عمل می‌کند. این کارگزاری‌ها نقدینگی را برای اوراق بهاداری که معامله می‌کنند فراهم می‌کنند و اطمینان می‌دهند که مشتریانشان می‌توانند معاملات خود را به سرعت و به طور مؤثر انجام دهند. این بروکرها موجودی‌هایی از اوراق بهادار را در اختیار دارند و قیمت‌های خرید (bid) و فروش (ask) را اعلام می‌کنند، که باعث می‌شود معاملات برای مشتریانشان به صورت بی‌وقفه و روان انجام شود.

بروکرهای بازگردان برای عملکرد روان بازارهای مالی ضروری هستند، زیرا هزینه‌های معاملاتی را کاهش می‌دهند و نقدینگی بازار را بهبود می‌بخشند. این بروکرها معمولاً به مشتریان خرد (retail) و نهادی (institutional) خدمت می‌دهند و پل ارتباطی میان خریداران و فروشندگان در بازار ایجاد می‌کنند. این بروکرها همچنین می‌توانند برای ارائه قیمت‌های مناسب و تضمین انجام معاملات، نقش مهمی در تسهیل معاملات روزمره ایفا کنند و به حفظ ثبات بازار کمک کنند.

ریسک‌های بازار ساز و جلوگیری از ضرر

تصور کنید بازار سازها مانند رقصندگان ماهری هستند که همیشه در حال تعادل‌ برقرار کردن بر روی طناب باریک بین عرضه و تقاضا هستند. آن‌ها به‌طور فعال موجودی اوراق بهادار خود را با هدف حفظ تعادل و بهره‌برداری از اسپرد مدیریت می‌کنند. بطوریکه زمانی که قیمت‌ها پایین است، خرید می‌کنند و زمانی که قیمت‌ها بالا است، می‌فروشند.

این رقص پیچیده بدون چالش‌های خود نیست. بازار سازها باید به‌طور مداوم داده‌های بازار را تجزیه و تحلیل کنند، روندهای آینده را پیش‌بینی کنند و قیمت‌های خود را بر اساس آن تنظیم نمایند. همچنین باید منابع مالی کافی داشته باشند تا موجودی زیادی از اوراق بهادار را حفظ کنند و برای جذب هرگونه ضرر احتمالی آماده باشند.

پوشش ریسک (Hedging)

پوشش ریسک شامل گرفتن موقعیت‌های جبرانی در سایر ابزارهای مالی برای کاهش ریسک حرکت‌های نامطلوب قیمت است. به‌عنوان مثال، اگر بازار ساز موجودی زیادی از یک سهم داشته باشد، ممکن است یک دارایی همبسته را بفروشد (موقعیت فروش بگیرد) یا از آپشن‌ها به عنوان پوشش استفاده کند. این کار به آن‌ها اجازه می‌دهد تا در برابر ضررهای ناشی از تغییرات غیرمنتظره بازار محافظت کنند و میزان مواجهه خود را مدیریت کنند.

مدیریت سطح موجودی

بازار سازها به طور مداوم موجودی (میزان هر دارایی که در اختیار دارند) خود را تنظیم می‌کنند تا از مواجهه زیاد با یک دارایی خاص جلوگیری کنند. اگر آن‌ها دارایی بیش از حدی داشته باشند، کاهش ناگهانی قیمت می‌تواند ضررهای بزرگی به بار آورد. با متعادل نگه داشتن سطح موجودی، آن‌ها می‌توانند میزان مواجهه را محدود کرده و به سرعت با تغییرات تقاضای بازار سازگار شوند.

تنظیم اسپرد خرید و فروش

بازار سازها یک اسپرد خرید و فروش تعیین می‌کنند تا از هر معامله سود کوچکی به دست آورند و این اسپرد را بر اساس شرایط بازار تنظیم می‌کنند. در بازارهای پرنوسان یا پرریسک، ممکن است اسپرد را برای جبران ریسک بیشتر کنند. اسپرد بزرگ‌تر به‌عنوان یک حاشیه ایمنی عمل می‌کند و به پوشش احتمالی ضررهای ناشی از نوسانات قیمت و حجم کم معاملات کمک می‌کند.

تنظیم قیمت‌گذاری مبتنی بر نوسانات

در زمانی که نوسانات بالا است، بازار سازها اغلب قیمت‌گذاری خود را برای منعکس‌کردن ریسک بیشتر تنظیم می‌کنند.

این می‌تواند شامل افزایش قیمت آپشن‌ها یا مشتقات مرتبط با دارایی پایه باشد که به جبران ریسک اضافی کمک می‌کند. با گنجاندن نوسان در قیمت‌گذاری خود، آن‌ها می‌توانند احتمال زیان مالی را با بازدهی بالاتر در دوره‌های پرنوسان متعادل کنند.

بازارسازی تا قیمت تسویه

یکی دیگر از روش‌های جلوگیری از ضرر برای بازار سازها، نزدیک کردن بازار به سمت قیمت تسویه است. قیمت تسویه که Settlement Price نامیده می‌شود، قیمتی است که برای تعیین سود یا زیان روزانه یک دارایی و همچنین الزامات مربوط به حاشیه آن دارایی، استفاده می‌شود. بنابراین بازار ساز جهت جلوگیری از متضرر شدن، قیمت دارایی را به این قیمت می‌رساند تا حداقل بدون سود و ضرر از بازار خارج شود.

محدودیت‌های بازارساز

بازار سازها نقش مهمی در تأمین نقدینگی و تثبیت بازارها دارند، اما در عملیات خود با محدودیت‌ها و چالش‌های زیادی مواجه‌اند. در ادامه به برخی از محدودیت‌های اصلی بازار سازها اشاره می‌کنیم.

ریسک موجودی

بازارسازها مقداری از دارایی‌هایی که معامله می‌کنند را در اختیار دارند، اما این کار آن‌ها را در معرض ریسک موجودی قرار می‌دهد؛ به این معنی که ممکن است ارزش دارایی‌هایشان به دلیل تغییرات نامطلوب قیمت کاهش یابد.

نوسانات و شرایط بازار

در بازارهای بسیار نوسانی یا بدون نقدینگی، بازارسازها ممکن است برای حفظ اسپردهای ثابت خرید و فروش با مشکل مواجه شوند یا برای جبران ریسک بالاتر، اسپردها را افزایش دهند. این موضوع می‌تواند نقدینگی را کاهش دهد و خرید و فروش دارایی‌ها را برای معامله‌گران دشوارتر کند.

الزامات قانونی و مقرراتی

بازارسازها باید با مقررات و الزامات قانونی مختلفی که می‌تواند هزینه‌بر و زمان‌بر باشد، سازگار شوند. آن‌ها باید به قوانین سخت‌گیرانه‌ای در گزارش‌دهی، رفتار معاملاتی و مدیریت ریسک پایبند باشند.

رعایت مقرراتی مانند ضدپول‌شویی (AML) و شناخت مشتری (KYC) به ویژه در برخی بازارها چالش‌برانگیز است، به خصوص برای بازارسازها ارزهای دیجیتال.

محدودیت‌های فناوری

بسیاری از بازارسازها برای حفظ کارایی خود به الگوریتم‌های پیشرفته و سیستم‌های معاملاتی با فرکانس بالا وابسته‌اند، اما این فناوری‌ها نیز محدودیت‌هایی دارند. قطعی سیستم‌ها، اشکالات نرم‌افزاری و خطاهای الگوریتمی می‌تواند عملیات را مختل کند و منجر به ضرر شود.

علاوه بر این، پیشرفت سریع فناوری به این معناست که بازارسازها باید برای رقابت‌پذیری به طور مداوم در به‌روزرسانی سیستم‌ها سرمایه‌گذاری کنند، که این امر پرهزینه است.

ریسک‌های ناشی از دستکاری بازار

بازارسازها در معرض تاکتیک‌های دستکاری بازار مانند “اسپوفینگ” (قراردادن سفارشات جعلی برای تأثیرگذاری بر قیمت) و “فرانت رانینگ” قرار دارند. این تاکتیک‌ها می‌تواند سیگنال‌های بازار را مختل کرده و تعیین قیمت‌های منصفانه و مدیریت موقعیت‌ها را برای بازارسازها دشوار کند.

چالش‌های نقدینگی در بازارهای کوچک یا تخصصی

بازارسازها با تطبیق سفارشات خرید و فروش نقدینگی را فراهم می‌کنند، اما در بازارهای کوچک یا تخصصی با تعداد شرکت‌کنندگان کمتر، نقدینگی می‌تواند محدود باشد. نقدینگی کم به معنای اسپردهای بزرگ‌تر است و کارایی عملیات بازارسازها را کاهش می‌دهد. در این بازارها، ریسک نگهداری موجودی که به‌راحتی نمی‌توان آن را فروخت، بیشتر است و تمایل بازارسازها به فعالیت را محدود می‌کند.

نتیجه‌گیری

بازارسازها به جامعه سرمایه‌گذاری این اطمینان را می‌دهند که فعالیت‌های معاملاتی به‌طور روان انجام خواهد شد. چه یک نهاد باشد یا یک فرد، بازار‌سازها موظفند پیشنهادات خرید و فروش برای اوراق بهادار را ارائه دهند. یعنی بازارسازی کنند تا بازارها نقدینگی خود را حفظ کنند و سرمایه‌گذاران بتوانند به‌راحتی خرید و فروش کنند. در نهایت، بازارسازها نقش حیاتی در عملکرد روان بازارهای مالی ایفا می‌کنند. توانایی آن‌ها در تأمین نقدشوندگی و کاهش نوسانات بازار، آن‌ها را به بخشی ضروری از اکوسیستم معاملاتی تبدیل کرده است.

در این مقاله ما سعی بر این داشتیم تا با ارائه مطالبی، درک نحوه عملکرد بازارسازها و ریسک‌هایی که با آن‌ها روبه‌رو هستند را با علاقمندان حوزه بازارهای مالی و ترید در میان بگذاریم تا مخاطبان این حوزه بتوانند دیدگاه عمیق‌تری نسبت به پویایی‌های بازار به دست آورده و تصمیمات معاملاتی آگاهانه‌تری اتخاذ کنند.

با مطالعه و درک مفهوم و عملکرد بازارسازها در بازارهای مالی، به اهمیت حضور آن‌ها در بازار پی بردیم و با روش‌های پیچیده عملکرد آن‌ها آشنا شدیم. برای اینکه در دنیای بازارهای مالی موفق‌تر عمل کنیم، باید اصول و آموزش‌های ترید در بازارهای مالی را کسب کنیم و با استفاده از مهارت‌های یادگرفته شده و با ابزارهای تخصصی که پشت پرده بازار را قابل درک‌تر می‌کنند، به تریدی امن‌تر از قبل دست یابیم.

راه های ارتباطی با شرکت زند تریدرز:

نویسنده مقاله

حامد طاهری

من حامد طاهری، با ۷ سال تجربه معامله در بازارهای فارکس و فیوچرز، معتقدم ترید فراتر از تئوری است. در زندتریدرز تجربیات عملی و چالش‌های واقعی‌ام درترید را با شما به اشتراک می‌گذارم تا مسیر یادگیری‌تان هموارتر شود.

مشاهده همه مقالات